- 18
- 15.10.2025 11:28:00
- 3 min read
2025-yil iyun oyida MDHga a’zo davlatlar Antiterror markazi (ATC) tashkil etilganining 25 yilligini nishonladi. Markaz rahbari Yevgeniy Sergeyevich Sysoyev uning tashkil etilish maqsadlari va 25 yillik faoliyat davomida erishilgan asosiy natijalar haqida so‘zlab berdi.
Markazni tashkil etish qarori MDH davlatlari uchun murakkab sharoitlarda qabul qilingan edi. 1999-yilda Rossiyada bir nechta terrorchilik hujumlari sodir bo‘lib, 300 dan ortiq tinch fuqarolar halok bo‘lgan. Xuddi shu yili Qirg‘iziston janubida hukumat qo‘shinlari va jangarilar o‘rtasida to‘qnashuvlar yuz bergan.
Shunday vaziyatda faqat resurslarni birlashtirish va harakatlarni muvofiqlashtirish orqali xalqaro terrorizm, qurolli separatizm va ekstremizmning boshqa ko‘rinishlariga munosib qarshi turish mumkinligi ayon bo‘ldi. Bu pozitsiya 1999-yil oktyabr oyida Kiyev shahrida bo‘lib o‘tgan MDH Ichki ishlar vazirlari kengashi yig‘ilishida MDH davlat rahbarlariga yo‘llangan murojaatda ifodalangan.
MDH Antiterror markazi 25 yil ichida mintaqaviy va xalqaro xavfsizlik tizimining muhim institutiga aylandi. 2000-yil 21-iyunda rasman tashkil etilgan markaz MDH davlatlari o‘rtasida terrorizmga qarshi kurashni muvofiqlashtirish vazifasini oldi. Shundan beri u huquqiy asoslar yaratdi, xalqaro kelishuvlar imzoladi va hamkorlik dasturlarini ishga tushirdi.
Muhim hujjatlar qatoriga quyidagilar kiradi:
-
2005-yilgi MDH davlatlari o‘rtasida terrorizmga qarshi hamkorlik konsepsiyasi
-
2007-yilgi jinoyat daromadlarini legallashtirish va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi bitim
-
2013-yilgi maxfiy ma’lumotlarni himoya qilish bo‘yicha kelishuv
-
2017-yilgi terrorizm va ekstremizmga qarshi kurashda axborot almashinuvi bo‘yicha bitim
Markaz 3 yillik hamkorlik dasturlarini ishlab chiqadi. MDH Parlamentlararo Assambleyasi bilan hamkorlikda 100 dan ortiq model qonunlar qabul qilingan, jumladan:
-
Jinoyat kodeksiga tuzatishlar
-
Davlat chegarasi va chegara xavfsizligi bo‘yicha qonunlar
-
MDHda ilk bor ishlab chiqilgan “Chegara xavfsizligi to‘g‘risida” model qonuni
2024-yilda O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan 2025–2027-yillar uchun MDH Deraidikallashuv dasturi qabul qilindi. Bu dastur yoshlar va voyaga yetmaganlar orasida ekstremistik g‘oyalarga qarshi kurashga qaratilgan.
Markaz xavfsizlik organlarini muvofiqlashtiradi, har yili milliy antiterror markazlari rahbarlari yig‘ilishini (2008-yildan), hamda Markaziy Osiyo mintaqaviy ekspert maslahatlarini (2011-yildan) o‘tkazadi. Doimiy faoliyat yurituvchi muvofiqlashtiruvchi kengash ham mavjud.
2023-yildan boshlab MDH terrorizm va ekstremizmga qarshi konferensiyasi navbatma-navbat o‘tkazilmoqda. Birinchi konferensiya Qirg‘izistonda, ikkinchisi esa 2024-yilda Toshkentda bo‘lib o‘tdi va MDH hamda SHHT kuchlarini birlashtirdi.
O‘zbekiston ATC tadbirlarida doimiy yuqori darajada ishtirok etib kelmoqda. 9 davlatda 20 ta qo‘shma mashg‘ulot o‘tkazilgan bo‘lib, ular transport, energetika, atom stansiyalari va sanoat infratuzilmasini himoya qilishga qaratilgan.
Markaz har yili 20 dan ortiq tahliliy hisobotlar tayyorlaydi. Bugungi kunda yoshlar orasida profilaktika, dronlardan terror maqsadlarida foydalanishga qarshi kurash va muhim infratuzilmani himoya qilish ustuvor yo‘nalishlardir.
Markaz BMT, Interpol va Yevropa Kengashi bilan hamkorlik qiladi, xalqaro rezolyutsiyalarni monitoring qilishda ishtirok etadi va global terrorizmga qarshi kurashga hissa qo‘shadi.
MDH Antiterror markazi huzuridagi Ilmiy-maslahat kengashi (IMK) hamkorlik uchun muhim maydon hisoblanadi. U MDHga a’zo davlatlardan huquq, tarix, falsafa, siyosatshunoslik sohalaridagi olimlar, shuningdek, MDH organlari va ilmiy-tadqiqot muassasalari vakillarini birlashtiradi. Kengash faoliyati nazariy bilimlar va amaliy tajribani birlashtirib, terrorizm va ekstremizmga qarshi kurashda aniq vazifalarni hal etishga xizmat qiladi.
Shu tariqa, geosiyosiy beqarorlikka qaramay, MDH doirasida terrorizm va ekstremizmga qarshi kurashda vakolatli organlar o‘rtasidagi muvofiqlashtirish va hamkorlik salohiyati nafaqat saqlab qolindi, balki yanada mustahkamlandi.
Bunga yaqqol misol sifatida 2025-yil 16-oktabr kuni Samarqand shahrida bo‘lib o‘tadigan MDHga a’zo davlatlar xavfsizlik va maxsus xizmatlar rahbarlari kengashining 57-yig‘ilishini keltirish mumkin.
