Saharlik qilmasdan ro‘za tutsangiz organizmda qanday o‘zgarishlar bo‘ladi?

Ro‘za vaqtida saharlik organizmni kun davomiga tayyorlab beradigan muhim bosqich hisoblanadi. Agar saharlik qilinmasa, tana ochlik va suvsizlanish holatiga tezroq o‘tadi. Natijada ayrim fiziologik jarayonlar odatdagidan erta boshlanadi.

Dastlabki soatlar (1–4 soat)

Oxirgi ovqatdan keyin bir necha soat o‘tgach, qondagi glyukoza miqdori kamayishni boshlaydi. Organizm energiya olish uchun jigar va mushaklarda saqlangan glikogendan foydalanadi. Saharlik qilinmagani sababli bu zaxiralar tezroq tugaydi.

Kuzatilishi mumkin bo‘lgan holatlar:

• Holsizlik

• Bosh og‘rig‘i

• Diqqat pasayishi

6–10 soat oralig‘i

Glikogen kamaygach, organizm energiya manbai sifatida yog‘larni parchalashga o‘tadi. Bu jarayonda keton tanachalari hosil bo‘ladi. Ayrim odamlarda og‘izdan o‘ziga xos hid kelishi, bosh aylanishi yoki qon bosimi pasayishi mumkin.

Agar saharlikda suyuqlik ichilmagan bo‘lsa, suvsizlanish xavfi ortadi.

10–14 soat oralig‘i

Saharliksiz ro‘za paytida tana suyuqlik zaxirasini tezroq yo‘qotadi. Ayniqsa issiq ob-havo yoki jismoniy faollik mavjud bo‘lsa, quyidagi belgilar paydo bo‘lishi mumkin:

• Og‘iz qurishi

• Siydik miqdorining kamayishi

• Tez charchash

• Bosh aylanishi

Suvsizlanish qon bosimining tushishiga ham sabab bo‘lishi mumkin.

Miya faoliyati

Miya asosan glyukozadan foydalanadi. Glyukoza yetishmaganda diqqatning pasayishi, jahldorlik va bosh og‘rig‘i kuzatiladi. Biroq organizm moslashgach, ketonlardan foydalanishni boshlaydi va ayrim hollarda fikrlash tiniqligi saqlanib qoladi.

Vazn va modda almashinuvi

Saharliksiz ro‘za qisqa muddatda vazn kamayishiga olib kelishi mumkin. Ammo bu ko‘proq suyuqlik va glikogen yo‘qotilishi hisobiga sodir bo‘ladi. Yog‘ to‘qimalari asta-sekin kamayadi.

Kimlar uchun xavfliroq?

Quyidagi toifadagi odamlar saharliksiz ro‘za tutishda ehtiyot bo‘lishi kerak:

• Qandli diabet bilan og‘riganlar

• Past qon bosimiga ega bo‘lganlar

• Surunkali kasalligi borlar

• Homilador va emizikli ayollar

Bunday holatda shifokor bilan maslahatlashish tavsiya etiladi.

Xulosa

Saharlik organizmni kun davomiga tayyorlaydi, qondagi shakarni barqaror ushlab turadi va suvsizlanish xavfini kamaytiradi. Saharlik qilmasdan ro‘za tutish mumkin bo‘lsa-da, tana uchun yuklama ortadi va noxush holatlar tezroq yuzaga kelishi mumkin.