2026-yilgi Nobel mukofoti laureatlari ma’lum bo‘ldi: 10 nafar g‘olib kimlar?

2026-yilgi Nobel mukofoti g‘oliblari 5–12-oktyabr kunlari e’lon qilindi. Bu yil tibbiyot, fizika, kimyo, adabiyot, tinchlik va iqtisodiyot yo‘nalishlarida laureatlar aniqlandi. Ular ilm-fan, adabiyot va xalqaro huquq rivojiga qo‘shgan hissasi uchun taqdirlanadi. Har bir yo‘nalish bo‘yicha mukofot miqdori 12 million Shvetsiya kronasi, ya’ni taxminan 1,2 million AQSh dollarini tashkil etadi.

Tibbiyot yo‘nalishida Karl Deyserot, Peter Hegemann va Georg Nagel yorug‘lik yordamida nerv hujayralarini boshqarish imkonini beruvchi optogenetika sohasidagi kashfiyotlari uchun mukofotlandi. Fizika bo‘yicha Frensis Halzen yuqori energiyali neytrinolarni aniqlash va IceCube neytrino observatoriyasini rivojlantirishga qo‘shgan hissasi uchun e’tirof etildi. Kimyo yo‘nalishidagi mukofot Anri Kagan va Kenso Soaiga molekulalarning ko‘zgu aksidek farqlanuvchi shakllarini boshqarishga imkon beruvchi organik sintez bo‘yicha tadqiqotlari uchun berildi. Adabiyot bo‘yicha kanadalik shoir va yozuvchi Enn Karson klassik an’analar bilan zamonaviy adabiyotni uyg‘unlashtirgan ijodi uchun laureat bo‘ldi. Tinchlik mukofotiga Janubiy Afrikada tug‘ilgan huquqshunos Navi Pillay xalqaro huquq va tinchlikni ilgari surish yo‘lidagi faoliyati uchun munosib ko‘rildi. Iqtisodiyot bo‘yicha mukofot esa amerikalik iqtisodchilar Robert Xoll va Maykl Vudfordga makroiqtisodiy barqarorlashtirishning mikroiqtisodiy asoslarini rivojlantirgani uchun topshiriladi.

Ma'lumot uchun, Nobel mukofoti shved olimi va ixtirochisi Alfred Nobelning vasiyatiga muvofiq ta’sis etilgan. U 1895-yilda boyligining asosiy qismini insoniyatga katta foyda keltirgan shaxslarni taqdirlash uchun qoldirgan. Dastlabki mukofotlar 1901-yilda topshirilgan. Fizika, kimyo, fiziologiya yoki tibbiyot, adabiyot va tinchlik asosiy yo‘nalishlar hisoblanadi. Iqtisodiyot bo‘yicha mukofot esa 1968-yilda Shvetsiya Markaziy banki tomonidan ta’sis etilgan. Laureatlarga pul mukofotidan tashqari oltin medal va diplom ham topshiriladi. Mukofotlarni topshirish marosimi har yili 10-dekabr kuni, Alfred Nobel vafot etgan sanada, Stokgolm va Osloda o‘tkaziladi.