Turkiya ta’lim diplomatiyasi orqali jahon miqyosidagi nufuzini mustahkamlamoqda

Turkiya Respublikasi Milliy ta’lim vazirligi hozirgi kunda 125 ta davlat bilan 350 ta ta’lim sohasidagi bitimni amalga oshirmoqda. Bu orqali Turkiya xalqaro maydonda o‘zining “yumshoq kuch” salohiyatini keng qamrovli ta’lim diplomatiyasi tashabbuslari orqali mustahkamlab bormoqda.

Milliy ta’lim vazirligi rahbarligida amalga oshirilayotgan ta’lim diplomatiyasi Turkiyaning madaniy sherikliklarini kuchaytiradi va dunyo bo‘ylab uzoq muddatli aloqalarni rivojlantiradi. Ta’lim sohasidagi munosabatlarni huquqiy asosda yo‘lga qo‘yish maqsadida vazirlik shu vaqtgacha 125 ta davlat bilan jami 350 ta shartnoma imzolagan. Bu doirada Kipr Turk Respublikasidan tortib Qatargacha, Yunonistondan Liviyagacha, Kongo Respublikasidan Mo‘g‘ulistongacha bo‘lgan keng geografik hududda hamkorlik shartnomalari va o‘zaro anglashuv memorandumlari amalga oshirilgan.

Yangi bitimlar va strategik sherikliklar

So‘nggi ikki yil ichida Turkiyaning global ta’lim tarmog‘i yanada kengayib, 14 davlat bilan 16 ta yangi bitim imzolandi. Suriya bilan o‘qituvchilarni tayyorlash, malaka oshirish va maxsus ta’limni qamrab olgan protokol imzolandi. Turkiya va Moldova hamkorligida “Rejep Tayyip Erdo‘g‘on Turkiya–Moldova kolleji”ni tashkil etish tashabbusi boshlandi. Shuningdek, Ukraina, Mo‘g‘uliston, Ozarbayjon, Qozog‘iston va Qirg‘iziston kabi davlatlar bilan oliy ta’limdan tortib kasb-hunar o‘qitishgacha bo‘lgan sohalarda strategik shartnomalar tuzildi. Shimoliy Kipr Turk Respublikasi, Turkmaniston va O‘zbekiston bilan olib borilgan muzokaralar doirasida yangi turk maktablari ochilishi rejalashtirilgan.

13 mamlakatda 65 ta turk maktabi

2025 yil iyun oyi holatiga ko‘ra, Turkiyaning xorijda jami 13 davlatda 65 ta ta’lim muassasasi faoliyat yuritmoqda. Bu muassasalarda 12 000 dan ortiq talabalar ta’lim olmoqda va 679 nafar o‘qituvchi mehnat qilmoqda. Yaqinda ochilishi kutilayotgan “Rejep Tayyip Erdo‘g‘on Turkiya–Moldova kolleji” hamda “Qarabog‘ turk maktabi” loyihalari e’tiborga molikdir. Bu muassasalar nafaqat Turkiyaning ta’lim sohasidagi izini mustahkamlaydi, balki madaniy diplomatiyaning muhim strategik vositasi sifatida ham xizmat qiladi.

“Qardosh maktab” dasturi orqali madaniy aloqalarni mustahkamlash

1994 yilda yo‘lga qo‘yilgan “Qardosh maktab” dasturi Turkiya maktablarini 64 davlatdagi sherik maktablar bilan bog‘lab kelmoqda. Hozirga qadar jami 1 229 ta hamkorlik o‘rnatilgan bo‘lib, ularning 712 tasi xorijdagi maktablar bilan amalga oshirilgan. Bu tashabbus madaniy hamkorlik va o‘zaro tushunishni yanada chuqurlashtirishda davom etmoqda.

Xorijiy talabalar va madaniy integratsiya dasturlari

Milliy ta’lim vazirligi xorijiy talabalar uchun moslashuv sinflari, PIKTES+ loyihasi hamda turk tili va madaniyati kurslari orqali inklyuziv ta’limni rivojlantirishni davom ettirmoqda.

2024–2025 o‘quv yili davomida 8 mamlakatda 2 174 nafar talabaga turk tili va madaniyati bo‘yicha ta’lim berildi. Yaqin kelajakda bu dastur 11 davlatga kengaytirilishi rejalashtirilgan.

Xalqaro loyihalar orqali nufuzni kengaytirish

Hayot davomida ta’lim berish bo‘yicha Bosh direksiya kattalar ta’limi, ijtimoiy integratsiya va bandlikka yo‘naltirilgan loyihalarni YeI va BMT agentliklari bilan hamkorlikda amalga oshirmoqda. Erasmus+, EPALE, UNICEF, UNDP va UNHCR hamkorligidagi loyihalar Turkiyaning ta’lim diplomatiyasi sohasidagi salohiyati va xalqaro ko‘rinishiga hissa qo‘shmoqda.

“Ta’lim diplomatiyasi” — Turkiyaning global strategiyasining bir qismi

Milliy ta’lim vazirligi tomonidan amalga oshirilayotgan loyihalar va shartnomalar Turkiyaning endi faqat mintaqaviy emas, balki jahon miqyosida ham muhim ta’lim aktoriga aylanganini namoyon qilmoqda. Vazirlik rasmiylarining ta’kidlashicha, yaqin yillarda yangi bitimlar orqali Turkiyaning ta’lim diplomatiyasini yanada kuchaytirish va institutsionallashtirish, shuningdek, xalqaro maydonda inklyuziv ta’lim modellari targ‘ibotini kuchaytirish rejalashtirilgan.