Özbekiston 2026-yilda 5 million tonnadan ortiq paxta yiğib oldi

Özbekistonda ötgan yil davomida 2025-yil xirmonidan 1 mln tonnaga köp, va umuman mustaqillik yillarida qayd etilgan rekord natija — 5 million tonnadan ortiq paxta yiğib oldi.

Qişloq xöjaligi vazirligi hosildorlik gektariga 56,2 sentnerga yetganini qayd etib, uşbu natijaga qanday erişilganini izohlovçi 8 ta omilni körsatdi.

1. To‘g‘ri ekish — mo‘l hosil garovi

Paxta yetiştirişda 90 sm va 60 sm ekiş sxemalaridan töliq voz keçilib, 76 sm qöşqator va yakkaqator ekiş sxemasiga ötildi .

76*10 sm qöşqator ekiş hisobiga köçatlar soni gektariga 220-240 ming donaga, 76 sm sxemada ekiş esa 160-180 ming donaga yetkazildi (oldin 1 gektarda 80-110 ming köçat bölgan).

76*10 sm qöşqator 670,7 ming ga (75%), 76 sm sxemada 218,8 ming ga (25%).

2. Sifatli nav — yuqori hosil asosi

Respublika böyiça jami 603,8 ming gektarga (68%) kösak qurti va gerbitsidga çidamli xorijiy navlar hamda 285,7 ming gektarga (32%) tezpişar, tola sifati yuqori bölgan mahalliy navlar ekildi.

Zamonaviy ilğor agrotexnologiya asosida paxta yetiştirişni kengaytiriş maqsadida 305,2 ming gektar (ötgan yilga nisb. +124 ming ga köp) maydonda “Şinjon” usulida çigit ekildi.

3. Ilmiy yondashuv — samarali natija

Paxtaçilikda fermer va klasterlar tomonidan bajarilişi zarur bölgan 8 ta muhim “qonun” ilmiy tavsiyalar asosida işlab çiqilib, uşbu asosda paxta yetiştirildi.

Ular quyidagilar: köçat qalinligi, ekiş sxemasi, ösimlikni boşqariş, oziqlantiriş, ğözani pişiriş, himoya zonalarini taşkil etiş, dala madaniyatiga va qonunlarga rioya qiliş, ekologik toza dala.

4. To‘g‘ri oziqlantirish — sog‘lom rivojlanish

Paxtani jazirama issiqda suvsizlikka va zararkunandalarga çidamliligini oşiriş maqsadida bor kislotasi va aspirin, açitqi (droja) hamda kremniy öğiti bilan işlov berildi.

5. Agrotexnik parvarish — hosildorlik omili

Ğözani tölaqonli pişib yetilişini tezlaştiriş va hosildorlikni oşirişda yangiça yondaşuv asosida ilmiy asosda tizimli ravişda 3 bosqiçda defoliatsiya va desikatsiya tadbirlari taşkil etildi.

• 1-bosqiç - etefon bilan işlov beriş orqali ğözani “qariş”ni jarayoni tezlaştirildi.
• 2-bosqiç -yumşoq taʼsir etuvçi defoliantlar bilan defoliatsiya qilindi.
• 3-bosqiç -qattiq taʼsir etuvçi preparatlar va desikant (dikvat+ion)lar bilan desikatsiya qilindi. Bunda kösaklarning töliq oçilişi jadallaşdi hamda yaratilgan hosilni qisqa vaqt içida yiğib oliş imkoni yaratildi.

6. Texnologiya va mexanizatsiya

Paxtani mexanizatsiya yordamida terib oliş yölga qöyildi. Buning uçun joriy yilda 2,8 ming ta paxta teriş maşinalari jalb etilib, paxta hosili bir martada terib olindi hamda terib oliş muddati ikki oydan bir oyga qisqardi.

7. Tajriba va mahorat davomiyligi

Joriy yilda paxtaçilikda ilm-fan yutuqlarini joriy etiş orqali hosildorlikni oşiriş maqsadida 2025-yilda har gektaridan örtaça 30 sentnerdan past hosil olgan 4 658 ta (şogird) paxta yetiştirgan fermerlarga yuqori hosildorlikka erişgan (50-60 s/ga) 946 ta ustozlik qiliş taşabbusini bildirgan, tajribali va fidoyi klaster va fermer xöjaliklari (har 5 nafar şogirdga 1 ta ustoz) biriktirildi.

2026-yil paxta hosili uçun “Ustoz-şogird” anʼanasi asosida taşkil etiladigan barça agrotexnik tadbirlar “Raqamli qişloq xöjaligi” platformasida monitoringi yölga qöyildi.

“Ustoz-şogird” anʼanasi asosida agrotexnik tadbirlarni öz vaqtida va sifatli taşkil etiş maqsadida “ustoz”lar tomonidan “şogird”larga berilayotgan bilim va amaliy könikmalarni qayd etib boriş uçun maxsus “Ustoz daftari” işlab çiqildi.

Bunda, “Ustoz-şogird” anʼanasi asosida paxta maydonlarida agrotexnik tadbirlarni öz vaqtida va sifatli olib borilişini qayd etib boriş hamda ğöza maydonlarining holatidan kelib çiqib qöşimça topşiriqlar beriş hamda topşiriqning bajarilişi böyiça natijalarini baholab boriş imkoniyati yaratildi.

8. Moliyaviy imkoniyatlar va resurslar

Paxta yetiştirişda agrotexnik tadbirlari öz vaqtida tizimli moliyalaştiriş yölga qöyildi. 2026-yil paxta hosili uçun 12 trln imtiyozli kreditlar ajratildi.

Fermer xöjaliklari tomonidan yetiştirilgan paxta xomaşyosini birja savdolari orqali sotilgan har bir tonna paxta xomaşyosi uçun 1 mln sömdan jami 2,4 trln söm (+0,6 trln) subsidiya ajratildi.

Bunda, 2024-yil hosilidan 2025-yilda 1,8 trln söm, 2025-yil hosilidan 2026-yilda 2,4 trln sömni taşkil qiladi.